Giriş
Mesane boynu darlığı, benign prostat büyümesi (BPE) cerrahisini takiben gelişen iyi bilinen bir komplikasyondur. Literatürde mesane boynu darlığının genel insidansı, transüretral prostat rezeksiyonu (TUR-P) sonrası %0.2 ila %9.2 arasında ve holmiyum lazer enükleasyonu (HoLEP) sonrası yaklaşık %2 olarak rapor edilmektedir. Mesane boynu darlığının semptomları arasında idrar akışında azalma, tekrarlayan üriner sistem enfeksiyonları ve akut üriner retansiyon bulunmaktadır. Mesane boynu darlığının tedavisi için mesane boynu insizyonu, yaklaşık %80 tedavi başarısı ile en etkili cerrahi seçenek olarak kabul edilmektedir. Ancak mesane boynu insizyonunun başarısını veya başarısızlığını belirleyen kesin faktörler net olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışma, BPE cerrahisi sonrası mesane boynu darlığı gelişen hastalarda mesane boynu insizyonu sonuçları ile ilişkili faktörleri incelemek üzere geniş bir tek merkezli vaka serisinden elde edilen verileri değerlendirmiştir.
Yöntem
Çalışmaya, 2014 ile 2023 yılları arasında BPE cerrahisi sonrası mesane boynu darlığı gelişimi nedeniyle mesane boynu insizyonu uygulanan 110 hasta dahil edilmiştir. Mesane boynu darlığı tanısı, ayaktan hasta kliniğinde fleksibl sistoskopi ile konulmuş ve cerrahi sırasında doğrulanmıştır. İncelenen klinik değişkenler arasında yaş, Charlson Komorbidite İndeksi (CCI), mesane boynu insizyonu tekniği (Holmiyum Lazer, Collins bıçağı veya soğuk bıçak), BPE cerrahisinden mesane boynu darlığı semptomlarının başlangıcına kadar geçen süre (< 6 ay vs ≥ 6 ay), mesane boynu insizyonu prosedürü sayısı (Primer vs. Re-do) ve BPE cerrahisi sırasındaki prostat volümü yer almaktadır. Mesane boynu insizyonu için tercih edilen teknik holmiyum lazer insizyonu olup, toplam 110 prosedürün 101’i (%91.8) bu yöntemle gerçekleştirilmiştir. Tedavi başarısızlığı, mesane boynu insizyonun’dan 3 ay sonra uluslararası prostat semptom skoru’nun (IPSS) orta (8–19 puan) veya şiddetli (20–35 puan) semptomları gösterecek şekilde 8 ile 35 puan arasında olması olarak tanımlanmıştır. Başarısızlık ile prediktif faktörler arasındaki ilişkiyi test etmek için lojistik regresyon analizleri kullanılmıştır.
Bulgular
Toplam 110 hastaya mesane boynu insizyonu yapıldı; hastaların medyan yaşı 70 yıl (çeyrekler arası aralık [ıqr]: 63–75) ve bpe cerrahisi sırasındaki medyan prostat volümü 50 gram (IQR: 37–85) idi. BPE cerrahisinden mesane boynu darlığı semptomlarının başlangıcına kadar geçen medyan süre 13 aydı (IQR: 6–36).
Mesane boynu insizyonu sonrası 3. Ayda IPSS değerlendirmesi yapılan 75 hastanın %64.0’ü hafif (0–7 puan), %30.7’si orta ve %5.3’ü şiddetli semptomlar bildirmiştir. Çalışma kohortunda mesane boynu insizyonu sonrası 30 günlük genel postoperatif komplikasyon oranı %12.7 olarak saptanmıştır. Akut üriner retansiyon 7 hastada (%6.4) ve üriner sistem enfeksiyonları 5 hastada (%4.5) görülmüştür. Geç komplikasyonlar açısından, mesane boynu darlığı nüksü 8 hastada (%7.2) gözlenmiştir.
Multivaryant lojistik regresyon analizleri sonucunda, mesane boynu insizyonu başarısızlığı ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkili iki faktör tespit edilmiştir:
- BPE cerrahisinden mesane boynu darlığı semptomlarının başlangıcına kadar geçen sürenin < 6 ay olması: Bu durum, mesane boynu insizyonu başarısızlığı için istatistiksel olarak anlamlı risk artışı ile ilişkilendirilmiştir (OR: 3.87; %95 GA: 1.25–13.00; p= 0.02).
- BPE cerrahisi sırasında prostat volümünün < 50 gr olması: Bu faktör de mesane boynu insizyonu başarısızlığı riskini anlamlı ölçüde artırmıştır (OR: 3.47; %95 GA: 1.14–11.59; p= 0.03).
Komorbidite yükü (CCI) ve BPE cerrahisi tekniği (HoLEP vs. TUR-P) ise mesane boynu insizyonu sonrası başarısızlıkla ilişkili bulunmamıştır (tüm p> 0.05). Şiddetli IPSS (20–35 puan) bildiren dört hastanın tümünde ek komorbiditeler mevcut olup, mesane boynu darlığı semptomları BPE cerrahisinden kısa süre sonra (1–5 ay) ortaya çıkmış ve bu hastaların hepsinde mesane boynu insizyonu, primer prosedür değil, re-do girişimi olarak uygulanmıştır.
Sonuçlar
BPE cerrahisi sonrası mesane boynu darlığı gelişen hastalarda mesane boynu insizyonu, tatmin edici sonuçlarla ilişkili, etkili ve güvenli bir cerrahi seçenek sunmaktadır. Mesane boynu insizyonu sonuçları, hastanın komorbiditeleri veya BPE cerrahisi tekniği tarafından etkilenmemektedir. Ancak, BPE cerrahisi ile mesane boynu darlığı semptomlarının başlangıcı arasındaki kısa süre (< 6 ay) ve BPE cerrahisi sırasındaki küçük prostat hacmi (< 50 g), mesane boynu insizyonu başarısızlığı riskini artıran en önemli prediktörler olarak görünmektedir. Bu bulgular, erken mesane boynu darlığı gelişiminin veya küçük prostat hacminin, mesane boynunda şiddetli kronik inflamasyon ve buna bağlı fibrozisin bir göstergesi olabileceği hipotezini desteklemektedir.
