Giriş
Lokalize prostat kanserinin cerrahi tedavisinde altın standartlardan biri olan laparoskopik radikal prostatektomi (LRP), onkolojik kontrol ve minimal invaziv cerrahi avantajlarına rağmen, postoperatif dönemde üriner inkontinans ve geç mobilizasyon gibi fonksiyonel zorlukları beraberinde getirmektedir. “Hızlandırılmış Cerrahi Sonrası İyileşme” (ERAS) protokolleri kolorektal ve jinekolojik cerrahide yaygınlaşmış olsa da, üro-onkoloji pratiğinde hemşire liderliğindeki multidisipliner modellerin etkinliğine dair kanıtlar sınırlıdır. Bu çalışma, “Perioperatif Multidisipliner Hemşirelik İş Birliği” (PMNC) modelinin, standart bakım ile karşılaştırıldığında erken fonksiyonel iyileşme üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Yöntem
Çalışma, bir tersiyer merkezde LRP uygulanan 235 hasta (115 kontrol, 120 PMNC grubu) üzerinde yürütülen retrospektif bir kohort çalışmasıdır. Kontrol grubu (2020–2021) rutin perioperatif bakım alırken; PMNC grubu (2022–2023), ürologlar, anesteziyologlar ve servis/ameliyathane hemşirelerinin koordinasyonuyla yürütülen sekiz yapılandırılmış ERAS bileşenine tabi tutulmuştur. Bu bileşenler; preoperatif yapılandırılmış eğitim, psikolojik destek, SBAR tabanlı hasta devri, intraoperatif pozisyonlama kontrol listesi, aktif termoregülasyon ve sıvı yönetimi, postoperatif 24 saat içinde erken mobilizasyon, 24/48. saatlerde VAS skorlaması ile ağrı yönetimi ve postoperatif 1. gün multidisipliner vizitlerini kapsamaktadır. Birincil sonlanım noktaları olarak mobilizasyon süresi, kateter çekilme zamanı, taburculuktaki inkontinans oranları ve hastanede yatış süresi belirlenmiştir.
Bulgular
PMNC protokolünün uygulanması, klinik sonuçlarda istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler sağlamıştır:
- Mobilizasyon ve Kateter Yönetimi: PMNC grubunda ilk mobilizasyon süresi anlamlı derecede daha kısa saptanmış (14,1 vs. 17,8 saat; P < 0,001), üriner kateterizasyon süresi ise kısalmıştır (4,4 vs. 5,4 gün; P < 0,001).
- Fonksiyonel ve Klinik Sonuçlar: Taburculuk anındaki üriner inkontinans oranları PMNC grubunda %32,5 iken kontrol grubunda %56,5 olarak kaydedilmiştir (P < 0,001). Ortalama postoperatif yatış süresi PMNC grubunda 5,2 gün, kontrol grubunda ise 6,1 gündür (P < 0,001).
- Analjezi ve Fonksiyonel İyileşme: Postoperatif 24. ve 48. saatlerdeki VAS ağrı skorları PMNC grubunda anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (P < 0,001). Ayrıca oral alıma geçiş süresi PMNC grubunda daha erkendir (12 vs. 16 saat; P = 0,002).
- Multivaryant Analiz: Multivaryant lojistik regresyon analizi, PMNC uygulamasının erken kontinans iyileşmesi için bağımsız bir koruyucu faktör olduğunu doğrulamıştır (OR = 0,47; %95 CI: 0,28–0,80; P = 0,005).
Sonuç
Laparoskopik radikal prostatektomi sonrası uygulanan hemşire liderliğindeki multidisipliner ERAS iş birliği (PMNC), cerrahi stres yanıtını optimize ederek erken mobilizasyonu hızlandırmakta, postoperatif ağrıyı ve hastanede yatış süresini azaltmaktadır. En dikkat çekici bulgu, yapılandırılmış hemşirelik müdahalelerinin taburculuk anındaki üriner kontinans oranları üzerindeki olumlu etkisidir. Bu model, ürolojik onkoloji pratiğinde fonksiyonel sonuçları iyileştirmek için uygulanabilir ve ölçeklenebilir bir klinik yol haritası sunmaktadır.
