Bu sistematik derleme ve meta-analiz, erektil disfonksiyon (ED) eşlik etmeyen prematür ejakülasyon (PE) hastalarında, isteğe bağlı (on-demand) dapoksetin ve fosfodiesteraz-5 inhibitörü (PDE-5i) kombinasyon tedavisinin etkinliğini ve güvenilirliğini dapoksetin monoterapisi ile karşılaştırmalı olarak incelemektedir [1, 2].
Giriş
Prematür ejakülasyon (PE), dünya genelinde erkek popülasyonunun yaklaşık %30’unu etkileyen, kısa intravajinal ejakülatuar latans süresi (IELT) ve ejakülasyon üzerinde kontrol kaybı ile karakterize en yaygın erkek cinsel disfonksiyonudur [3]. Tedavide altın standart, 5-HT1A ve 5-HT2C reseptör aktivitesi arasındaki dengeyi yeniden kurarak ejakülasyonu geciktiren selektif serotonin geri alım inhibitörleridir (SSRI); özellikle dapoksetin, PE tedavisi için onaylanmış tek on-demand SSRI’dır [3]. Literatür, dapoksetinin santral etkisini, periferik nitrik oksit (NO) sinyalizasyonunu artırarak vaz deferens ve seminal veziküllerde düz kas relaksasyonu sağlayan PDE-5 inhibitörleri ile kombine etmenin, sinerjik bir terapötik etki yaratabileceğini öngörmektedir [4-6].
Yöntem
Çalışma, PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) protokolüne uygun olarak yürütülmüştür [7, 8]. PubMed, Science Direct, Google Scholar ve Cochrane Library veritabanlarından elde edilen, 2013-2024 yılları arasında yayımlanmış 5 randomize kontrollü çalışma (RKÇ) analize dahil edilmiştir [1, 9]. Toplam 498 hastayı kapsayan bu çalışmalarda, IIEF (International Index of Erectile Function) skoru ≥ 22 olan ve ED bulgusu saptanmayan PE hastaları değerlendirilmiştir [10, 11]. Müdahale grubu olarak on-demand 30 mg dapoksetin ile kombine edilen sildenafil (50 mg), tadalafil (5 mg veya 10 mg) veya mirodenafil (50 mg) kullanılırken; kontrol grubu olarak dapoksetin monoterapisi veya dapoksetin + plasebo uygulanmıştır [11-13]. Primer sonlanım noktaları post-treatment IELT ve Cinsel Tatmin Ölçeği (SSS) skorları olarak belirlenmiştir [7].
Bulgular
Yapılan meta-analiz sonucunda ulaşılan klinik veriler şöyledir:
Ejakülatuar Performans: Kombinasyon tedavisi, dapoksetin monoterapisine kıyasla post-treatment IELT skorlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış sağlamıştır (MD 1.08; %95 GA 0.34-1.83; P = 0.004) [1, 14].
Sübjektif Tatmin: Cinsel Tatmin Ölçeği (SSS) skorlarında, kombinasyon grubu lehine anlamlı iyileşme kaydedilmiştir (MD 0.76; %95 GA 0.49-1.04; P < 0.00001) [1, 15].
Güvenilirlik ve Yan Etki Profili: Kombinasyon grubunda vazodilatasyona bağlı advers etkilerin insidansı monoterapiden anlamlı derecede yüksek bulunmuştur:
- Baş ağrısı: RR 3.00 (%95 GA 1.91-4.71; P < 0.00001) [1, 15].
- Yüz kızarıklığı (Flushing): RR 15.78 (%95 GA 5.48-45.45; P < 0.00001) [1, 16].
- Nazal konjesyon: RR 9.00 (%95 GA 1.17-69.01; P = 0.03) [1, 17].
- Bulantı (RR 1.24), baş dönmesi (RR 1.06), yorgunluk (RR 1.14), palpitasyon (RR 1.97) ve uyku bozuklukları açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır [1, 18-22].
Sonuç
Bu sistematik derleme, dapoksetin ve PDE-5i kombinasyonunun, PE hastalarında ejakülatuar latansı ve hasta tatminini monoterapiye göre daha efektif bir şekilde artırdığını kanıtlamaktadır [1, 23]. Her ne kadar baş ağrısı ve flushing gibi vazodilatör yan etkilerin riski artsa da, genel tolerabilite profili klinik kullanım için uygun düzeydedir [4, 23]. Farmakokinetik etkileşim çalışmalarının her iki ilacın eş zamanlı kullanımını desteklemesiyle birlikte, bu multimodal yaklaşım özellikle monoterapiye suboptimal yanıt veren hastalar için güçlü bir tedavi seçeneği sunmaktadır [6, 24].
