Robotik Üroloji Çalışma Grubu

Robot Yardımlı Radikal Prostatektomide Yapay Zeka Destekli 3 Boyutlu Artırılmış Gerçeklik Kılavuzluğu ile Kognitif MRG Müdahalesinin Karşılaştırılması: Prospektif Randomize RIDERS Çalışması Sonuçları

Çeviren: Araz Musayev (Yapay Zeka Desteğiyle)

Yazar(lar): Francesco Porpiglia, Enrico Checcucci, Gabriele Volpi, Ilaria Stura, et al.

Yayın Bilgileri: EUROPEN UROLOGY, March 2026 doi.org/10.1016/j.eururo.2025.09.4172,

Giriş

Modern üro-onkolojik cerrahide temel hedef, onkolojik kontrolü sağlarken postoperatif yaşam kalitesini, özellikle de üriner kontinans ve cinsel fonksiyonları optimize etmektir. Robot yardımlı radikal prostatektomi (RARP) sırasında nörovasküler demetlerin (NVB) korunması fonksiyonel sonuçlar için kritik öneme sahip olsa da, özellikle sinir koruyucu (NS) prosedürlerde tümör sınırlarının intraoperatif tespiti zorluğunu korumaktadır. Bu durum, biyokimyasal nüks ve hastalık progresyonu ile ilişkili olan pozitif cerrahi sınır (PSM) riskini artırmaktadır. Bu prospektif randomize çalışma (RIDERS trial), yapay zeka (AI) destekli 3 boyutlu artırılmış gerçeklik (3D-AR) kılavuzluğunun, standart 2 boyutlu kognitif MRG kılavuzluğuna kıyasla PSM oranlarını azaltmadaki etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamıştır.

Yöntem

Bu çok merkezli, prospektif, 2:1 oranında randomize kontrollü çalışmaya, preoperatif multiparametrik MRG’de (mpMRG) ekstrakapsüler uzanım (ECE) veya “bulging” (kapsülde kabarıklık) şüphesi bulunan 133 hasta dahil edilmiştir.

MRI Grubu (n=84): Standart 2D MRG görüntüleri üzerinden kognitif kılavuzlukla RARP ve selektif eksizyonel biyopsi uygulanmıştır.
3D Grubu (n=49): Preoperatif mpMRG verilerinden oluşturulan yüksek doğruluklu 3 boyutlu (HA3D) modeller, Evrişimsel Sinir Ağları (CNN) tabanlı yapay zeka algoritmaları kullanılarak cerrahi sahaya otomatik olarak süperpoze edilmiştir.

Her iki grupta da sinir koruyucu yaklaşım uygulanmış ve korunan NVB düzeyinden intraoperatif selektif eksizyonel biyopsiler alınmıştır. Primer sonlanım noktası PSM oranı; sekonder sonlanım noktaları ise fonksiyonel iyileşme (kontinans, potens) ve 12 aylık biyokimyasal nüks (BCR) oranlarıdır.

Bulgular

Çalışmanın temel perioperatif ve patolojik verileri şu şekildedir:

Cerrahi Sınır Pozitifliği: Prostat yüzeyindeki genel PSM oranları gruplar arasında benzer bulunmuştur (%45 vs %47; p=0.8). Ancak, 3D-AR kılavuzluğunda alınan selektif eksizyonel biyopsilerin pozitiflik oranı, kognitif MRI grubuna göre anlamlı derecede yüksektir (%52’ye karşı %13; p=0.001).
Nihai Marjin Kontrolü: Bu selektif eksizyonlar sayesinde, korunan demet düzeyindeki kalıcı PSM oranları 3D grubunda %22, kognitif MRI grubunda ise %39 olarak saptanmış ve 3D-AR lehine istatistiksel anlamlılık saptanmıştır (p=0.047).
Adjuvan Tedavi Gereksinimi: Postoperatif radyoterapi (RT) ihtiyacı 3D grubunda %18 iken, MRI grubunda %35 olarak gerçekleşmiştir (p=0.046).
Fonksiyonel Sonuçlar: 12. ayda üriner kontinans oranları 3D grubunda anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (%91 vs %71; p=0.03). Potens iyileşmesi ve 12 aylık BCR oranları açısından gruplar arasında istatistiksel fark gözlenmemiştir.

Sonuç

AI destekli 3D-AR teknolojisi, preoperatif MRG’de ECE şüphesi olan hastalarda bile sinir koruyucu cerrahinin güvenle uygulanmasına olanak tanımaktadır. Bu teknoloji, lezyonun intraoperatif lokalizasyonunu optimize ederek pozitif cerrahi sınır oranlarını anlamlı ölçüde azaltmakta ve dolaylı olarak postoperatif radyoterapi ihtiyacını düşürürken kontinans iyileşmesine katkı sağlamaktadır. Yazarlar, AI-AR platformlarının hassas cerrahiyi rafine etme ve fonksiyonel sonuçları optimize etme potansiyeline vurgu yapmaktadır.